Ciemna strona wrocławskiej polityki edukacyjnej #1

 w MIASTO, OBYWATEL, POLITYKA

W ostatnich latach, możemy zaobserwować w Polsce rosnącą liczbę likwidowanych szkół na różnych poziomach. Odsetek likwidowanych szkół jest także dużo wyższy w stosunku do nowo powstających placówek. Możliwości lokalowe i organizacyjne w nowych szkołach są podobne lub nawet lepsze niż te w likwidowanych placówkach. Często likwidacja szkół nie powoduje pogorszenia warunków kształcenia dla przenoszonych uczniów. Problem jest jednak złożony i wywołuje lokalne konflikty, w których każda ze stron ma swoje racje: rodzice bronią dobra swoich dzieci, gminy pieniędzy, pedagodzy – Karty Nauczyciela, a lokalne społeczności – miejsc kulturotwórczych. I nie chodzi tu tylko o małe miejscowości, gdzie szkoła to nie tylko miejsce edukacji, ale również jedyny ośrodek kulturalny i miejsce spotkań lokalnej wspólnoty. Sytuacja dotyczy także dużych miast pow. 500 tys. mieszkańców.

Malejące środki budżetowe i niż demograficzny powodujący spadek liczby uczniów sprawiają, że gminy, chcąc zaoszczędzić, likwidują prowadzone przez siebie szkoły. Swoje decyzje samorządy uzasadniają najczęściej koniecznością poprawy warunków nauczania i zmniejszenia wydatków na zadania oświatowe.
Jak wynika z danych Ministerstwa Edukacji Narodowej i badań Instytutu Badań Edukacyjnych od 2007 r. do 2012 r. zamknięto 954 szkoły podstawowe (90 proc. z nich to szkoły zlikwidowane przez samorządy). Najczęściej likwidowano te z oddziałami łączonymi, działające jako filie lub prowadzące wyłącznie nauczanie początkowe. Natomiast w latach 2008 – 2012 zlikwidowano 88 gimnazjów. Oprócz zamykania placówek, dochodziło także do zmiany organu prowadzącego szkołę. Najczęściej gminy przekazywały szkoły podstawowe stowarzyszeniom. Eksperci IBE wskazują, że w ostatnich latach przekazywanie szkół gminnych stało się równie częste co decyzja o zamknięciu. Takie decyzje rzadko dotyczyły gimnazjów. W przypadku województwa dolnośląskiego tylko w 2014 r. podjęto decyzję o likwidacji ponad 50 szkół, a w 2015 r. ponad 70, także w we Wrocławiu. Na początku 2016 r. pojawiły się informacje, że we Wrocławiu kolejne szkoły zostaną zlikwidowane, przeniesione czy włączone do zespołu szkół.

Spotkanie z Dyrektor Ewą Szczęch - 15.01.2016 r.
Spotkanie z Dyrektor Ewą Szczęch - 20.01.2016 r.
XXI Sesja Rady Miejskiej - Gimnazjum nr 20 - 25.02.2016 r.

Konsultacje, które nie były konsultacjami

Oktawiusz Chrzanowski i Ewa Rościszewska definiują konsultacje społeczne jako „otwarty proces dialogu władz z mieszkańcami, mający na celu podjęcie przez władze optymalnych decyzji w sprawach publicznych.“ Bardziej rozbudowana, zaczerpnięta z regulaminu definicja stanowi, iż „Konsultacje społeczne zwane dalej konsultacjami, to otwarty proces dialogu władzy samorządowej z mieszkańcami, który przeprowadza się w celu:
1) zapewnienia mieszkańcom uczestnictwa w procesie podejmowania rozstrzygnięć bezpośrednio wpływających na sposób lub/i jakość życia,
2) zasięgnięcie opinii i propozycji mieszkańców dla podjęcia optymalnej decyzji w określonej sprawie,
3) aktywizacji środowisk lokalnych oraz kształtowania poczucia odpowiedzialności wśród wszystkich mieszkańców za funkcjonowanie Gminy.“

Biorąc pod uwagę przytoczoną definicję „konsultacje“ w przypadku przeniesienia (likwidacji) Gimnazjum nr 20 im. Prof. Alfreda Jahna nie miały miejsca. Władze samorządowe bowiem, a w szczególności Departament Edukacji Urzędu Miasta Wrocławia, decyzję o przeniesieniu podjął już kilka lat wcześniej. Wskazuje na to ograniczanie z roku na rok liczby przyjęć nowych uczniów i zmniejszanie środków. Jak wskazują badania Instytutu Badań Edukacyjnych, a także raport Najwyższej Izby Kontroli, jest to typowe działanie władz samorządowych, chcących pozbyć się placówki. Ograniczenie naboru i środków ma w rezultacie doprowadzić do likwidacji placówki, przeniesienia uczniów, przekazania innemu podmiotowi (np. organizacji pozarządowej) danego budynku w zarządzanie.

Brak konsultacji i podjęcie decyzji potwierdzają również dwa spotkania z Dyrektor Wydziału Gimnazjów i Szkół Ponadgimnazjalnych w Departamencie Edukacji – Ewą Szczęch. Żadne argumenty ze strony rodziców, aktywistów miejskich z Wrocławskiego Ruchu Obywatelskiego, Forum Obywatelskiego Wielkiej Wyspy i radnych Prawa i Sprawiedliwości oraz Sojuszu Lewicy Demokratycznej, nie zostały wzięte pod uwagę. Pod uwagę nie wzięto także propozycji rozwiązań, które rodzice wraz z aktywistami miejskimi wspólnie wypracowali, ba, nawet nie wyrażono chęci zapoznania się z nimi. Również podczas posiedzenia Komisji Edukacji i Młodzieży nr 22, które odbyło się 22 lutego 2016 r. argumenty i propozycje okazały się nieistotne. Projekt uchwały Rady Miejskiej Wrocławia ws. Gimnazjum nr 20 był już gotowy.

Warto także dodać, że przed XXI Sesją Rady Miejskiej Wrocławia, Tomasz Feruś, Przewodniczący Rady Rodziców w Gimnazjum nr 20, Damian Wojciech Dudała, przedstawiciel Wrocławskiego Ruchu Obywatelskiego oraz Jowita Gross-Mazurska, radna osiedla Biskupin–Sępolno–Dąbie–Bartoszowice, złożyli osobne wnioski do dr Jacka Ossowskiego, Przewodniczącego Rady Miejskiej z prośbą o udzielenie głosu podczas Sesji Rady Miejskiej. Wnioski te również zostały odrzucone argumentując, „iż zwyczajowo, z uwagi na brak podstawy prawnej w Statucie Wrocławia, takie wystąpienia nie są praktykowane.“

Problem powyższych praktyk dostrzega Najwyższa Izba Kontroli podkreślając, „że ze względu na wagę problemu, jego wpływ na życie lokalnych społeczności i pojedynczych rodzin oraz wielość – często rozbieżnych – interesów, niezwykle istotnym jest, aby w każdym wypadku procedurę likwidacji czy też przekształcania szkół poprzedzała dogłębna analiza wsparta debatą, która zagwarantuje transparentność całego procesu, pozwoli wypowiedzieć się wszystkim stronom i da możliwość podjęcia najbardziej racjonalnej decyzji. Zaleca także, aby samorządy organizowały – z odpowiednim wyprzedzeniem – debatę społeczną tak, by lokalne społeczności mogły się przygotować do ewentualnego prowadzenia nowej szkoły pod kątem prawnym, organizacyjnym i finansowym.“

NIK podpowiada organizowanie społecznych debat i wysłuchań przed podjęciem decyzji o likwidacji lub pozostawieniu szkoły.

W przypadku Gimnazjum nr 20 im. Prof. Alfreda Jahna sprawa została przesądzona kilka lat wstecz. Celowo zmniejszano limity przyjęć nowych uczniów, ograniczano wsparcie finansowe, aby w rezultacie mieć najważniejszy argument – ekonomiczny. Jak się okazało, za nieistotne uznano głosy rodziców, mieszkańców lokalnej społeczności, aktywistów miejskich, a przede wszystkich samych uczniów. Przeprowadzono pozorowane „konsultacje“, które co prawda umożliwiły przedstawienie argumentów, w niewielkim stopniu także propozycji rozwiązań problemu, jednej ze stron, ale… na tym się właśnie zakończyło. Tak nie wygląda dialog. A władze Wrocławia wcale nie rozmawiają, jak głosi to filozofia Prezydenta Wrocławia Rafała Dutkiewicza „Bliżej“.

Bibliografia & Netografia

  1. Choińska-Mika J., Federowicz M., Walczak D. (red.), 2014, Liczą się nauczyciele. Raport o stanie edukacji, Instytut Badań Edukacyjnych, Warszawa.
  2. Chrzanowski O., Rościszewska E. (red.), 2015, Konsultacje okiełznane, Fundacja Inicjatyw Społeczno-Ekonomicznych, Warszawa.
  3. https://men.gov.pl z dnia 27.02.2016 r.
  4. http://ibe.edu.pl z dnia 27.02.2016 r.
  5. http://eduentuzjasci.pl/publikacje-ee-lista/raporty z dnia 27.02.2016 r.
  6. Raport Najwyższej Izby Kontroli, 2014, Wpływ likwidacji szkół publicznych na warunki realizacji zadań, Warszawa.
Skontaktuj się ze mną

Odpowiadam w trybie ASAP

Nieczytelne? Zmień tekst. captcha txt